خواص دارویی و تغذیه ای کرفس کوهی شهرستان فریدونشهر

جوامع محلي و عشايري شهرستان فریدونشهركه ساليان دراز از كرفس كوهي به شكلهاي مختلف استفاده كرده‌اند، معتقدند كه اين گياه داراي اثرات ضد درد، ضد التهاب، آرام بخش و ضد سرفه مي‌باشد. يافته‌هاي جديد علمي نيز تأييد مي‌كند كه فلاونوئيدها به عنوان بخش مهمي از تركيبات اين گياه، داراي اثرات ضد التهابي، ضد ويروس، ضد ديابت، ضد سرطان و ضد سم بوده است.

خواص دارويي و تغذیه ای کرفس کوهی (کلوس)

جوامع محلي و عشايري كه ساليان دراز از كرفس كوهي به شكلهاي مختلف استفاده كرده‌اند، معتقدند كه اين گياه داراي اثرات ضد درد، ضد التهاب، آرام بخش و ضد سرفه مي‌باشد. يافته‌هاي جديد علمي نيز تأييد مي‌كند كه فلاونوئيدها به عنوان بخش مهمي از تركيبات اين گياه، داراي اثرات ضد التهابي، ضد ويروس، ضد ديابت، ضد سرطان و ضد سم بوده كه به طور عمده در بذر، ساقه و گل آذين گياه تجمع مي‌يابند.
فتاليدها گروه ديگري از تركيبات مؤثر اين گياه هستند كه آن را به صورت مكمل غذايي و به عنوان عامل پيشگيري كننده شيميايي از سرطان و زخم معده مطرح مي‌كنند. فتاليدها به طور عمده در بذر كرفس كوهي يافت مي شوند. آزمايشها نشان داده كه اين مواد در مهار كردن تومور معده و كاهش ازدياد آن به ميزان 67 تا 83 درصد تأثير مثبت داشته‌اند. همچنين فتاليدها باعث مي‌شوند گياه داراي اثرات محافظت كبدي نيز باشد. با مطالعه و بررسي بيشتر خواص دارويي و درماني تركيبات كرفس كوهي، اين احتمال وجود دارد كه بتوان از اين گياه به عنوان دارويي موثر در درمان بعضي بيماريها مانند اضطراب، بيماريهاي گوارشي، رماتيسم و نيز به عنوان مقوي معده. اشتهاآور و تامين كننده ويتامين‌هاي مختلف استفاده كرد.
مردم و جوامع محلي و بومي نيز استفاده‌هاي گوناگوني از كرفس كوهي مي‌كنند. به عنوان مثال از بذور و ريشه گياه به صورت جوشانده براي درمان سرماخوردگي و سرفه‌هاي شديد و از اندامهاي گياه براي رفع دل درد، درمان رماتيسم و تصفيه خون استفاده مي‌نمايند.
در استان كهكيلويه و بويراحمد مردم محلي بيشتر از صمغ كرفس كوهي در درمان چربي خون، فشار خون، ناراحتي‌هاي قلبي و كمردرد استفاده مي‌كنند. علاوه بر اثرات دارويي، اسانس موجود در بذور و ريشه گياه باعث جذب حشرات و تسهيل عمل گرده افشاني، دور نمودن بعضي حيوانات و آفات گياهي و محافظت در برابر آسيبهاي ناشي از افزايش گرما مي‌شود.
مصارف خوراكي و تغذيه‌اي
از زمانهاي قديم مردم محلي از كرفس كوهي به شيوه‌هاي مختلفي در رژيم‌ غذايي خود استفاده مي‌كرده‌اند. در سالهاي اخير اين فرهنگ به جوامع روستايي و شهري نيز منتقل شده و همگام با ازدياد جمعيت، تقاضا براي استفاده خوراكي از كرفس كوهي افزايش يافته است.
به طور كلي استفاده‌هاي تغذيه‌اي و خوراكي كرفس كوهي را مي‌توان به دو دسته تقسيم نمود:
1ـ استفاده از اندامهاي‌تر گياه (به صورت غنچه يا برگ، ساقه و گل آذين) جهت تهيه فرآورده‌هايي از قبيل ترشي و شور كرفس كوهي و يا استفاده در پخت غذاهاي از قبيل سوپ، خوراك گوشت، پلوكرفس، خورش كرفس و يا خورش‌هاي ديگر و همچنين پختن اندامهاي گياه براي استفاده در ماست. لازم به ذكر است كه از ساقه و گل آذين گياه بيشتر جهت تهيه ترشي و شور كرفس كوهي استفاده مي‌شود.
2ـ استفاده از اندامهاي خشك گياه به منظور تهيه پودر خشك كرفس براي معطر كردن دوغ. ماست و لبنيات ديگر و يا به عنوان طعم دهنده غذا
البته قابل ذكر است كه برخي از مردم محلي نيز در طول سالهاي اخير اقدام به ريشه‌كني كرفس كوهي به منظور استفاده از قسمتهاي مختلف ريشه (مخصوصاً اندام غده مانند در ريشه) مي‌كنند كه اين امر موجب از بين رفتن بسياري از پايه‌هاي كرفس كوهي شده و يكي از عوامل تهديد كننده بقاي آن مي‌باشد. اين شيوه استفاده به هيچ وجه قابل توصيه نيست و بايد به شدت از آن پرهيز كرد.

ارزش‌هاي اقتصادي و اكولوژيكي

كرفس كوهي گياهي است كه كاربردهاي بسيار متنوعي از جمله مصارف غذايي (تهيه ترشي و شور و كنسرو) دارد. همچنين مي‌توان محصول خشك شده اين گياه را بسته‌بندي و به بازار عرضه نمود كه در اين صورت ارزش اقتصادي آن چند برابر خواهد بود. اين گياه از لحاظ درآمد زايي و ايجاد معيشت براي مردم محلي بسيار حائز اهميت است از سوي ديگر بذر كرفس كوهي در زمان بلوغ كامل توسط بهره‌برداران جمع‌آوري و با قيمت مناسب توسط ادارات منابع طبيعي خريداري مي‌شود. بنابراين جمع‌آوري بذر اين گياه خود از ارزش قابل توجهي برخوردار است. بر اساس گزارش مركز توسعه صادرات ايران در سال 1382 قيمت پايه هر كيلو اسانس كرفس كوهي مبلغ 73 دلار تعيين گرديد. كه اين مبلغ در مقابل اسانس گياهي چون ترخون 38 دلار و نعناع 34 دلار و با توجه به ميزان اسانس اين گياهان كه 2 درصد مي‌باشد ميزان اسانس كرفس كوهي همان طور كه گفته شد، 8/4% مي‌باشد. حاكي از ارزش بالاي اين و فرآورده‌هاي آن است.
علاوه براین به برخي از ارزشهاي اقتصادي و اكولوژيكي كرفس كوهي اشاره می شود.
1ـ اين گياه به صورت تازه از ارزش اقتصادي خوبي در بازار برخوردار است و منبع درآمد مناسبي براي مردم محلي و بهره برداران مي‌باشد. همچنين در صورت فرآوري، ارزش اقتصادي آن چند برابر خواهد شد و از لحاظ درآمد زايي و ايجاد معيشت جايگزين براي مردم محلي بسيار حايز اهميت است.
2ـ بذر كرفس كوهي توسط مرداد و اوايل شهريور ماه با توجه به شرايط جغرافيايي و اقليمي محل رويش به بلوغ كامل رسيده و توسط بهره‌برداران جمع‌آوري و با قيمت مناسب توسط ادرات منابع طبيعي خريداري مي‌شود تا براي كارهاي تحقيقاتي در اختيار كارشناسان و محققان قرار داده شود. بنابراين جمع آوري بذر اين گونه نيز از ارزش اقتصادي قابل توجهي برخوردار است.
3ـ گل آذين گياه كرفس كوهي محل مناسبي براي تغذيه زنبور عسل مي‌باشد. گلهاي متعدد اين گياه از شهد مناسبي براي استفاده زنبور عسل برخوردار بوده كه مي‌تواند اين گياه را به عنوان گياه داراي پتانسيل براي پرورش زنبور عسل مطرح كند.
4ـ همان‌طور كه مي‌دانيم فرسايش خاك و بياباني شدن حوضه‌هاي آبخيز يكي از مشكلات كنوني كشور ما مي‌باشد. از ديدگاه حفاظت خاك اين گياه با ايجاد تاج پوشش وسيع و ريشه ضخيم و دوكي شكل خود باعث حفظ خاك شده و از فرسايش و شستشوي آن جلوگيري به عمل مي‌آورد. استفاده‌ از اين گياه چند منظوره تأثير بسزايي در حفظ آب و خاك رويشگاههاي خود دارد.
5ـ كرفس كوهي منبع توليد علوفه فراوان براي دام مي‌باشد. دام بيشتر از علوفه خشك اين گياه استفاده مي‌كند. با توجه به توليد علوفه فراوان، اين گياه مي‌تواند نقش بسزايي در تامين علوفه زمستانه براي دام جوامع نيز داشته باشد. لازم به ذكر است كه در گذشته مردم محلي اندامهاي خشك اين گياه را به همراه اندامهاي خشك برخي ديگر از گياهان آسياب نموده و به عنوان علوفه زمستان و با نام «كاه گل» براي تغذيه دام استفاده مي‌كردند.
6ـ رويشگاه‌هاي كرفس كوهي مناظر و چشم اندازهاي طبيعي بسيار بوجود مي‌آورد در دوران معاصر كه انسان از افسردگي روحي و جسمي رنج مي‌برد و همه جا براي او آپارتمانهاي آسمان خراش و كارخانه‌هاي غول پيكر را تداعي مي‌كند، چه بسا ابهت، زيبايي و غرور بوته‌هاي كرفس كوهي و ساير گونه‌هاي مشابه بتواند مرهمي بر دردهاي روحي اين انسان ماشيني باشد. حفظ و گسترش رويشگاه‌هاي اين گونه مي‌تواند نقش مهمي در جذب تروريست و توسعه اكوتوريسم داشته باشد.
7ـ شناخت دقيق اين گياه به خصوص در سطح سلولي، كمك شاياني به حفظ ذخاير ژنيتيك اين گياه و بهره‌برداري پايدار از پتانسيلهاي آن در جهت ايجاد منبع درآمد براي مردم محروم در مناطق داراي پتانسيل رويشي اين گياه خواهد نمود. همچنين كرفس كوهي از نظر تنوع زيستي و ژنيتيك داراي اهميت فراوان بوده و جلوگيري از انقراض آن باعث حفظ تنوع زيستي ساير گونه‌هاي وابسته به آن مي‌باشد. مشخص شدن ارتباط ژنتيكي كرفس كوهي با گونه‌هاي زراعي و جنسهاي مرتفعي نزديك به آن، تاثير بسزايي در انتقال ژن‌هاي مفيد در پروژه‌هاي اصلاحي مرتعي با اين گياهان خواهد داشت.
بازدید : 65 7 بهمن 1396 ساعت 11:32 ب.ظ
برچسب ها : کلوس ، کرفس ، فریدونشهر
 
درحال بارگزاری
درحال بارگزاری
درحال بارگزاری